Awaria systemu NATS. Co z prawami pasażerów

Brytyjski operator służb żeglugi powietrznej NATS poinformował po południu 8 września 2026 r. o problemie technicznym, który zakłócił odloty w Wielkiej Brytanii. Źródłem okazał się system przetwarzania danych o lotach. Poprawkę wdrożono po około trzech godzinach, wieczorem system pracował już normalnie, ale odrabianie zaległości trwało do następnego dnia.

Przebieg zdarzenia i przegląd

Według brytyjskiego urzędu lotnictwa cywilnego zakłócenia oznaczały opóźnienia oraz odwołanie setek przylotów i odlotów. Rząd zlecił urzędowi niezależny przegląd zdarzenia, a NATS zapowiedział pełne dochodzenie. Nie spekulujemy o przyczynie: operator nie podał, czy chodziło o oprogramowanie, dane wejściowe czy inny czynnik, i nie wskazujemy żadnych osób. Poczekajmy na ustalenia — to nie uprzejmość wobec instytucji, lecz warunek tego, by przegląd przyniósł wnioski nadające się do wdrożenia.

Z tego samego powodu nie powtarzamy liczb odwołanych lotów krążących w doniesieniach: rozbieżności są znaczne, a ani operator, ani urząd ich nie potwierdzili.

Czego pasażer może się domagać

Urząd ocenia, że awaria zostanie prawdopodobnie zakwalifikowana jako nadzwyczajna okoliczność, więc odszkodowania są mało prawdopodobne. To jednak nie zwalnia przewoźników z obowiązków opieki, które przysługują niezależnie od przyczyny zakłócenia:

• posiłki i napoje stosownie do czasu oczekiwania,
• nocleg i transport do miejsca zakwaterowania, jeśli wymagane jest przeczekanie do następnego dnia,
• wybór między zwrotem ceny biletu a zmianą trasy do miejsca docelowego.

Podstawa prawna zależy od kierunku rejsu. Przy lotach z lotnisk w Wielkiej Brytanii stosuje się krajową wersję rozporządzenia o prawach pasażerów, znaną jako UK261. Przy lotach rozpoczynanych w Unii Europejskiej — rozporządzenie 261/2004. Konstrukcja obu jest zbliżona, ale organ właściwy do rozpatrzenia skargi jest inny, dlatego przy dokumentowaniu roszczenia opłaca się od razu odnotować lotnisko odlotu, numer rejsu i przewoźnika.

Kontekst dla Polski

Połączenia między Polską a Wyspami należą do najczęściej wykonywanych w Europie, a w Wielkiej Brytanii mieszka liczna polska społeczność — więc praktyczna wiedza o opiece i roszczeniach ma tu wymiar codzienny, nie akademicki. Drugi wątek jest systemowy. To kolejne poważne zdarzenie systemowe u brytyjskiego operatora po awarii z 28 sierpnia 2023 r., co uzasadnia pytanie kierowane do każdej instytucji ATM, także do Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej: jak wygląda redundancja systemów przetwarzania danych o lotach, jak długo trwa przejście na tryb zapasowy i jak często ten scenariusz jest ćwiczony.

Pytanie nie jest zarzutem. Awarie systemów zdarzają się wszędzie; różnica między incydentem a kryzysem polega na tym, co dzieje się w pierwszych dwudziestu minutach po nich.

Źródła

• NATS, „Technical issue updates”, 08–09.09.2026, nats.aero.
• UK Civil Aviation Authority, stanowisko w sprawie odszkodowań po zakłóceniach z 8 września, 09.09.2026, caa.co.uk.

Opracowanie własne redakcji Wylatani.

Fot. M J Richardson / geograph.org.uk, licencja CC BY-SA 2.0 — wieża kontroli lotów Heathrow (zdjęcie ilustracyjne)