Teksas: pierwsze loty w programie eVTOL FAA

Federalna Administracja Lotnictwa poinformowała 10 września 2026 r. o rozpoczęciu w Teksasie lotów w ramach federalnego programu pilotażowego integracji elektrycznych pionowzlotów, oznaczanego skrótem eIPP. Pierwsze loty wykonuje Joby Aviation z lotniska Perot Field Fort Worth Alliance, a Teksas jest szóstą lokalizacją uruchomioną w tym programie.

Co dokładnie uruchomiono

Projekt prowadzą wspólnie stanowy departament transportu oraz producenci BETA i Joby. Plan obejmuje połączenia powietrzne między Dallas, Austin i San Antonio, a docelowo także Houston. W kolejnych dniach zaplanowano lot z Perot Field na lotnisko Dallas Fort Worth — czyli do jednego z najbardziej obciążonych węzłów w Stanach Zjednoczonych — i dalsze próby do końca roku.

Administrator FAA Bryan Bedford wskazał, że dane z lotów testowych mają posłużyć do zbudowania przepisów pozwalających bezpiecznie włączyć te statki powietrzne do przestrzeni powietrznej. To zdanie jest w całej sprawie najistotniejsze: program jest narzędziem legislacyjnym, a nie pokazem technologii.

Dlaczego dane z lotów, a nie od razu przepis

Elektryczny pionowzlot nie mieści się w istniejących kategoriach. Startuje jak śmigłowiec, leci jak samolot, ma inne prędkości podejścia i inny profil hałasu, a jego zasięg zależy od stanu baterii w sposób, którego nie opisuje klasyczna rezerwa paliwa. Regulator musi więc ustalić rzeczy bardzo praktyczne:

• jak wpleść taki ruch w sekwencję podejść na lotnisku z natężonym ruchem rozkładowym,
• jakie minima i separacje stosować przy operacjach z wertyportów,
• jak liczyć rezerwy energii i traktować lot alternatywny,
• jak prowadzić łączność i zarządzać ruchem, gdy operacji jest wiele i są krótkie.

Amerykańska odpowiedź polega na zebraniu danych z realnych operacji i dopiero potem napisaniu przepisu opartego na osiągach. Europa idzie inną ścieżką: EASA wydała ramy certyfikacyjne dla statków pionowego startu oraz przepisy operacyjne, a ruch bezzałogowy i nisko latający porządkuje koncepcja U-space. Obie drogi mają mocne strony — amerykańska szybciej zderza się z rzeczywistością, europejska wcześniej daje producentom przewidywalność.

Kontekst dla Polski

To dokładnie problem, przed którym staną Polska Agencja Żeglugi Powietrznej i Urząd Lotnictwa Cywilnego, gdy pojawią się wnioski o regularne operacje pionowzlotów. Dwie sprawy będą kluczowe: wpisanie takiego ruchu w przestrzeń wokół Lotniska Chopina oraz przyszłego Centralnego Portu Komunikacyjnego, a także lokalizacja i status wertyportów, które w polskim prawie wymagają dopracowania. Amerykański program daje polskim instytucjom coś cennego bez ponoszenia kosztów: zestaw danych o tym, co w praktyce okazuje się trudne.

Źródła

• Federal Aviation Administration, komunikat o uruchomieniu federalnego programu pilotażowego eVTOL w Teksasie, 10.09.2026, faa.gov.

Tłumaczenie i opracowanie: Wylatani. Materiał źródłowy w domenie publicznej (utwór rządu federalnego USA). Publikacja nie oznacza poparcia FAA.

Fot. Harlan Huntington, U.S. Air Force (domena publiczna) — Joby S4 w bazie Edwards (zdjęcie ilustracyjne)