Lot bez GPS. Nawigacja magnetyczna zdała egzamin

Jednostka innowacji amerykańskiego resortu obrony poinformowała 4 września 2026 r. o udanym locie testowym systemu nawigacji magnetycznej MagNav, opracowanego przez Honeywell Aerospace i wybranego spośród 72 zgłoszeń. Doświadczalny Embraer 170 poleciał bez użycia GPS znad zatoki Puget Sound w stanie Waszyngton w stronę południowej Alaski i z powrotem, spędzając nad oceanem 4 godziny i 23 minuty.

Na czym polega nawigacja magnetyczna

Skorupa ziemska ma własne, trwałe pole magnetyczne o nieregularnym rozkładzie — wynikającym z budowy geologicznej, a nie z bieżących zjawisk. Ten rozkład można zmierzyć i opisać mapą, która się nie zmienia w skali lat. System nawigacyjny odczytuje wartość pola za pomocą kwantowych magnetometrów i porównuje ją z mapą, ustalając w ten sposób położenie samolotu.

Kluczowa różnica wobec satelitarnych systemów nawigacji polega na kierunku informacji. Odbiornik GNSS czeka na sygnał z zewnątrz, więc można go zagłuszyć mocniejszym szumem albo oszukać sygnałem podrobionym. Magnetometr niczego nie odbiera od nadawcy — mierzy właściwość fizyczną otoczenia. Aby taki pomiar zafałszować, trzeba zmienić pole magnetyczne wokół samolotu, co w praktyce jest nieporównanie trudniejsze niż nadanie mocniejszego sygnału.

Trudność leży w innym miejscu. Sygnał magnetyczny skorupy jest bardzo słaby w porównaniu z zakłóceniami generowanymi przez sam samolot: instalację elektryczną, elementy stalowe, pracę silników. Odfiltrowanie tych zakłóceń jest właściwym problemem inżynierskim i dlatego takie systemy dojrzewały tak długo.

Wynik i plany

Według jednostki innowacji dokładność określania pozycji była o 89 procent lepsza niż przy tradycyjnych zapasowych metodach nawigacji. Kolejny pokaz ma się odbyć jeszcze w 2026 r., na wojskowym samolocie transportowym C-17.

Kontekst dla Polski

Ten temat jest nad Bałtykiem sprawą bieżącą, nie ciekawostką. Instytut Łączności odnotował systematyczny wzrost zakłóceń sygnałów satelitarnych w Trójmieście, a w miesiącach letnich 2026 r. wielogodzinne zakłócenia występowały przez większość dni — pisaliśmy o tym w osobnym materiale. Konsekwencje dotyczą lotnictwa ogólnego, operacji dronowych i procedur podejścia opartych na nawigacji satelitarnej.

Nawigacja magnetyczna nie zastąpi GNSS w najbliższych latach ani nie wejdzie szybko do lotnictwa cywilnego — wymaga map, certyfikacji i taniego, lekkiego czujnika. Pokazuje jednak kierunek, w którym idzie odpowiedź na zagłuszanie: nie jedna doskonała metoda, lecz kilka niezależnych źródeł pozycji, z których żadnego nie da się wyłączyć z zewnątrz jednym nadajnikiem. Dla polskich operatorów praktyczny wniosek jest dziś prostszy: utrzymywać sprawność i umiejętność korzystania z pomocy naziemnych oraz nawigacji zliczeniowej, bo to one pozostają realną rezerwą.

Źródła

• Defense Innovation Unit, „GPS-Free Test Flight Success Marks Critical Advance for Aviation, National Security”, 04.09.2026, war.gov.
• Sygnał: AeroTime, 10.09.2026.

Tłumaczenie i opracowanie: Wylatani. Materiał źródłowy w domenie publicznej (utwór rządu federalnego USA). Publikacja nie oznacza poparcia resortu obrony USA.

Ilustracja: NASA/CXC/M. Weiss (domena publiczna) — magnetosfera Ziemi